فرق بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی

اختلال دوقطبی چیست؟

اختلال دو قطبی جزو بیماری‌ های روانی است که باعث مبتلا شدن فرد به حالت های شیدایی، مانیا و افسردگی میشود.

وجود بیماری دو قطبی باعث بروز علائم افسردگی در فرد مبتلا میشود، به صورتی که نسبت به فعالیت‌ های روتین روزمره خود و انجام فعالیت های جدید هیچگونه اشتیاقی وجود ندارد.

زمانی که فرد دچار مانیا یا شیدایی می‌شود رفتار های غیر عادی را از خود نشان می ‌دهد یعنی نسبت به یک مسئله اشتیاق بسیار زیادی دارد و بسیار پر انرژی است.

در واقع نوسانات خلقی بسیار شدیدی در فرد مبتلا به این اختلال رخ می ‌دهد که برای چند هفته یا چند ماه ادامه دار بوده و نسبت به فراز و نشیب های احساسی معمول در میان افراد، متفاوت می باشد.

از جمله علائم ناشی از این اختلال می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• داشتن تحریک پذیری زیاد از حد و خلق و خوی شدید و متفاوت
• زیاد شدن میزان انرژی و فعالیت فرد
• داشتن خوش‌بینی ‌های غیر واقعی
• پرخاشگر بودن و عصبانی شدن
• داشتن تصمیم گیری ‌های ناگهانی
• زیاد بودن میزان اعتماد به نفس
• کم شدن مقدار خواب
• داشتن حس نیاز به انجام دادن کار های متفاوت
• حواس پرت شدن و وجود پرش در افکار
• زیاد از حد حرف زدن
• داشتن حس ناامیدی در صورت افسردگی
• غمگین بودن به صورت مداوم در هنگام افسردگی
• نداشتن انرژی هنگام افسردگی
• فکر کردن به خودکشی در زمان افسردگی
• وجود تغییراتی در میزان اشتها در هنگام افسردگی
• نداشتن علاقه به چیزی هنگام افسردگی
• داشتن حس گناه
• داشتن حس شادی و سرزندگی
• زیاد شدن خلاقیت و ایده پردازی کردن
• داشتن رفتار های پرخطر

اسکیزوفرنی چیست؟

بیماری اسکیزوفرنی، بیماری روانی مزمنی است که باعث توهم و هذیان گویی شده و بر روی عملکرد مغز و چگونگی تفسیر شدن واقعیت اثر می گذارد.

افرادی که به بیماری اسکیزوفرنی مبتلا هستند دچار تغییراتی در رفتار و احساسات شده و با توهم، منحرف شدن از واقعیت، مشکل در برقرار کردن ارتباط های اجتماعی، فکر های پریشان گونه و … مواجه هستند.

این بیماری بسیار جدی است و در صورت ابتلا باید حتما پزشک مداخله کند و درمان لازم صورت بگیرد.

عوامل ژنتیکی در ابتلا به این اختلال نقش اصلی دارند و با وجود استرس های روزانه علائم ناشی از آن خود را نشان می دهد.

ابتلا به این اختلال باعث بروز یکسری علائم در فرد می‌شود که این علائم عبارتند از:

توهم داشتن

در صورت توهم داشتن فرد چیزهایی را حس می‌ کند که در واقعیت وجود ندارد مثلا چیز هایی را می ‌بیند یا می ‌شنود که خارج از ذهن است.

هذیان گفتن

داشتن باور های غیر معمول که مطابق با واقعیت نیستند.

• نداشتن علاقه به انجام دادن فعالیت‌ های روزانه
• دوری کردن از افراد خانواده و دوستان
• نداشتن توجه به بهداشت فردی و عدم مراقبت از خود
• دوری کردن از عواطف و احساساتی که وجود دارد

تفاوت میان اختلال دو قطبی و اسکیزوفرنی

اختلال دو قطبی و بیماری اسکیزوفرنی جزو بیماری‌ های مزمن روانی هستند که دارای علائم مشترک و مشابهی بوده و تنها زمانی قابل تشخیص هستند که معاینه بیمار توسط پزشک متخصص دکتر سیدفخرالدین آرمن انجام گیرد.

پزشک با توجه به علائم این بیماری و شدت آنها می‌ تواند نوع بیماری را تشخیص دهد.

با مشخص شدن نوع بیماری و فرقی که بین بیماری اسکیزوفرنی و بیماری دو قطبی وجود دارد می ‌توان این بیماری را تشخیص داده و اقدامات لازم در جهت کنترل و درمان آن را انجام داد.

این دو بیماری روانی دارای شیوع بسیاری در میان اختلالات روانپزشکی بوده و چون دارای علائم و نشانه ‌های مشترک هستند تشخیص درست آنها سخت بوده و نیاز به تخصص پزشک دارد.

افرادی که غیر متخصص هستند نشانه ‌ها و علائم این بیماری را یکسان می ‌دانند اما فرق میان این دو بیماری برای افراد متخصص کاملاً مشخص است و می توانند به راحتی ابتلا به آنها را تشخیص دهند.

از جمله تفاوت ‌های میان بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

تفاوت در علائم بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی

ابتلا به اختلال دو قطبی باعث تغییرات شدید خلق و خو می‌شود.

فرد مبتلا به این اختلال با هیجانات شدید روبرو شده و دچار شیدایی و افسردگی می گردد. تغییرات خلق و خوی رخ داده در فرد مبتلا به بیماری دو قطبی باعث تاثیرگذاری بر فعالیت روزمره وی می‌شود ولی بیماری اسکیزوفرنی علائمی شدید تر از بیماری دو قطبی دارد.

توهم و هذیان در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی رخ می دهد و این افراد چیز هایی را می بینند و می‌شنوند که اصلاً وجود ندارد و طبق واقعیت نیست.

افرادی که به اسکیزوفرنی مبتلا هستند ممکن است تفکری آشفته داشته به صورتی که نمی توانند از خود مراقبت نمایند.

ابتلا به اختلال دو قطبی ممکن است در کودکان هم رخ بدهد اما کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی نمی‌شوند.

علائم اختلال دوقطبی در سه دسته زیر قرار می گیرند:

• دارای دوران شیدایی است.
• اپیزود های هیپومانیک دارد، که چون اپیزود های شیدایی است اما شدت کمتری دارد.
• دارای دوره های افسردگی است که برای اختلال دو قطبی باید حداقل یک دوره افسردگی وجود داشته باشد.

امکان توهم و هذیان گویی (که از علائم روانپریشی هستند) در فرد مبتلا به اختلال دو قطبی وجود دارد به همین دلیل است که ممکن است این اختلال با اسکیزوفرنی اشتباه گرفته شود.

اختلال اسکیزوفرنی دارای یکسری علائم مثبت و منفی است که علائم مثبت شامل هذیان گویی و توهم بوده و علائم منفی شامل حذف رفتار است، یعنی فرد از رفتاری درست و مناسب کناره گیری می کند مثل:

• داشتن کناره گیری های اجتماعی
• نداشتن هیچ گونه احساسی
• تغییر در برنامه خواب
• عدم توانایی در بیان کردن احساسات
• نداشتن خنده های مناسب
• داشتن اظهاراتی غیر منطقی
• داشتن توهمات
• داشتن رفتار های خشونت آمیز

تفاوت در عوامل خطر بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی

اینکه ابتلا به بیماری دو قطبی و بیماری اسکیزوفرنی به چه دلیل است کاملاً مشخص نیست و از مشخص‌ترین عامل ابتلا به این بیماری ها می‌ توان به ژنتیک اشاره کرد.

اگر یکی از این بیماری ‌ها در خانواده وجود داشته باشد، ریسک ابتلا اعضای خانواده به این بیماری ها بالا می رود.

با آگاهی از این موضوع می ‌توان امکان تشخیص و درمان سریعتر بیماری را فراهم کرد، اما وجود آن در اعضای خانواده به این معنی نیست که حتماً امکان ابتلای شما نیز وجود دارد.

عوامل خطر بیماری اسکیزوفرنی علاوه بر ژنتیک شامل وجود ناهنجاری مغز، پایین بودن سطح اکسیژن در هنگام تولد، سوء استفاده از فرد در هنگام کودکی، عفونت در زمان کودکی و جدایی والدین یا از دست دادن آنها می‌شود.

عوامل خطر بیماری دوقطبی به قرار زیر است:

• عدم تعادل در ساختار و شیمی مغز
• از دست دادن سلول های مغزی
• ترومای کودکی
• نقش میتوکندری آسیب دیده
• سبک زندگی و عوامل محیطی
• استفاده از الکل و مواد مخدر

تفاوت در تشخیص بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی

علائم ناشی از بیماری دو قطبی و بیماری اسکیزوفرنی ممکن است که با دیگر اختلالات روانی نیز شباهت داشته باشند به همین دلیل تشخیص آنها توسط پزشکان سلامت روان، کار سختی است و آنها را به چالش می کشد.

پزشکان معمولاً بر این اعتقاد هستند که بیماری اسکیزوفرنی ممکن است به دلیل نقص ژنتیکی باشد و برای تشخیص آن باید از طریق مصاحبه بالینی عمل کرد.

در مصاحبه بالینی گذشته بیماری بررسی شده و عامل های وراثتی و محیطی و حادثه های رخ داده در اطراف فرد بیمار، مورد ارزیابی قرار می گیرد و آنالیز های رفتاری صورت می گیرد.

برای تشخیص دادن اختلال دوقطبی باید اول نوع آن مشخص شود.

فاکتور هایی وجود دارد که روانپزشک با توجه به آنها نوع اختلال دو قطبی را مشخص می کند.

تفاوت درمانی اختلال دو قطبی و اسکیزوفرنی

از آنجا که درمان اختلال دو قطبی و اسکیزوفرنی دو بیماری کاملاً متفاوت هستند روش‌ های درمانی آنها نیز با هم تفاوت دارد.

زمانی که فردی به بیماری ‌های روانی مبتلا می‌شود باید خیلی سریع به پزشک مراجعه کند تا نوع بیماری مشخص شده و در جهت درمان آن اقدامات لازم صورت بگیرد.

اینگونه میزان فشاری که به خانواده وارد می‌شود کمتر بوده و رویه بهبودی خیلی سریعتر صورت می ‌گیرد.

ولی این نکته را هم بگوییم که بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی جزو بیماری‌ هایی هستند که درمان قطعی ندارند و تنها با استفاده از راهکار های درمانی می ‌توان علائم و نشانه‌ های این بیماری را کاهش داد و تا حدودی آن را مدیریت نمود.

درمان های دارویی که برای بیماری دو قطبی و اسکیزوفرنی مورد استفاده قرار می ‌گیرد به شرح زیر هستند:

• در بیماری دوقطبی پزشک متخصص تثبیت کننده‌ های خلق و خو چون لیتیوم، آنتی‌سایکوتیک‌ ها، دارو های ضد افسردگی و دارو های خواب آور را مورد استفاده قرار می ‌دهد.
• برای درمان بیماری اسکیزوفرنی پزشک از داروی ریسپریدون، پالیپریدون، اولانزاپین، زیپراسیدون و آریپیپرازول استفاده می‌ کند.

هنگام استفاده از روان درمانی برای بیماری دو قطبی موارد زیر به کار گرفته می‌شود:

• چگونگی مدیریت کردن خلق و خو
• آموزش انجام دادن تعاملات اجتماعی و کمک کردن به بیمار برای چگونگی برقرار کردن ارتباط با دیگران
• آموزش دادن حمایت‌ های لازم توسط خانواده در جهت بهبود سریعتر بیمار
• یادگیری چگونگی خود مراقبتی توسط بیمار و روش ‌های مقابله با بیماری
• آموزش‌ های لازم جهت کنترل کردن علائم بیماری توجه نکردن به محرک‌ هایی چون استرس

و اما روان درمانی بیماری اسکیزوفرنی به طریق زیر صورت می ‌گیرد:

• استفاده از درمان شناختی
• آموزش دادن به اعضای خانواده و حمایت توسط آنها
• برقراری ارتباط بیشتر با دوستان و حمایت شدن از طرف آنها و همکاری داشتن با آنها