اسکیزوفرنی چیست؟

اسکیزوفرنی چیست؟

به بیماری روانی مزمنی که بر روی تفکر، رفتار ها، احساسات و ارتباط شخص با دیگران اثر می گذارد و با توهم، هذیان گویی، و رفتار هایی که هیچ گونه نظمی ندارند همراه است، اسکیزوفرنی می گویند که چنان چه درمان نشود باعث ناتوانی شخص می گردد.

این بیماری در زنان و مردان به یک اندازه دیده میشود اما شروع آن در مردان زودتر است.

جنون ناشی از اسکیزوفرنی نوعی وضعیت غیرطبیعی در ذهن است که اختلالاتی را در رابطه با واقعی بودن یا نبودن اتفاقات به وجود می آورد.

هذیان گویی حاصل از اسکیزوفرنی هم به باور های غلط فرد گفته میشود که هیچ گونه حقیقتی ندارند.

فرد هنگام هذیان گفتن درمورد چیز هایی که وجود ندارند صحبت می کند.

در صورت نامنظم بودن رفتار و گفتار هنگام اسکیزوفرنی فرد به افکار و گفتاری که درهم است و هیچ گونه مفهومی ندارد رجوع می کند و ارتباط برقرار کردن با افرادی که با این عارضه مواجه هستند کار دشواری است.

علائم اسکیزوفرنی

در افرادی که به بیماری اسکیزوفرنی مبتلا هستند یکسری علائم ظاهر می‌شود که این علائم در زمان نوجوانی و ابتدای دهه ۲۰ خود را نشان می دهد که در اکثر مواقع به آنها توجه زیادی نمی‌شود.

از جمله این علائم می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• تغییر دادن دوستان خود به صورت مداوم یا رفتن به گروه های اجتماعی مختلف و تغییر مداوم آنها
• انزوا طلبی فرد
• وجود اختلال در خواب چون کم خوابی یا پرخوابی زیاد
• ایجاد ضعف در زمینه تحصیلی و به وجود آمدن مشکلاتی در ارائه دادن تکالیف
• تحریک پذیر شدن
• کم شدن مقدار تمرکز فرد

علائم منفی

علائم منفی یعنی برخی ویژگی ها در شخص مبتلا وجود دارد که در افراد سالم نیز مشاهده می‌شود.

از جمله این علائم می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• کم بودن مقدار انرژی شخص
• کم حرف شدن شخص
• نداشتن اشتیاق به زندگی و لذت نبردن از زندگی
• نداشتن احساسات یا وجود محدودیت در آن
• بی انگیزه شدن
• رعایت نکردن بهداشت و رسیدگی نکردن به ظاهر خود

علائم مثبت

علائم مثبت به رفتار هایی می گویند که در فرد سالم دیده نمی‌شود و هنگامی که در کنار علائم اولیه قرار بگیرد بر روی زندگی اثر نامطلوب می گذارد. از علائم مثبت اسکیزوفرنی می توان موارد زیر را بیان نمود:

• توهم داشتن به صورتی که ذهن فرد وقایعی را ایجاد می کند که در واقعیت وجود ندارد.
• هذیان گفتن به صورتی که فرد به باور های غیر منطقی اعتقاد دارد، مثل باور داشتن به اینکه آشنایان نیت آزار و اذیت وی را دارند.
• داشتن اختلالات فکری مثل نداشتن تمرکز، به کار گرفتن جمله هایی که از هم گسیخته هستند، تکرار کردن زیاد از حد جملات و …
• داشتن اختلال حرکتی چون رفت و آمد به صورت مکرر بدون اینکه هدفی وجود داشته باشد.
• وجود اختلال رفتاری چون پرخاشگری، تکرار کردن یکسری حرکات و …

انواع اسکیزوفرنی

بیماری اسکیزوفرنی دارای انواع مختلف به قرار زیر است:

پارانوئید

در اواخر نوجوانی و اوایل جوانی فرد را درگیر می کند و موجب توهم و شک میشود.

بی‌تفاوت

باعث بی تفاوتی و بی احساسی فرد نسبت به دنیای اطراف‌ می‌شود و کاملا فرد  را بی روح می کند.

هبفرنیک یا آشفته

با آشفتگی در رفتار و حرف زدن همراه است و فرد را منزوی می کند.

کاتاتونیک

اختلالات حرکتی را به صورت بی تحرکی زیاد یا فعالیت زیاد از حد و خشونت آمیز را ایجاد می کند.

باقیمانده

باعث هذیان و توهم نمی‌شود و با انزوا طلبی، وجود اختلال در انجام دادن وظایف، عدم توجه به بهداشت فردی و … همراه است.

چه عواملی ریسک ابتلا به بیماری اسکیزوفرنی را افزایش می دهند؟

علت بیماری اسکیزوفرنی ناشناخته است اما عوامل زیر ریسک ابتلا به این عارضه را افزایش می دهند:

• داشتن سوابق خانوادگی در ابتلا به این بیماری
• تجربیات زندگی فرد چون فقر و استرس
• مشکلات مرتبط با بارداری چون سوءتغذیه، قرار گیری در معرض سموم و ابتلا به ویروس
• استفاده از دارو های روانگردان و دارو هایی که ذهن را تغییر می دهد.

علت بیماری اسکیزوفرنی

بیماری اسکیزوفرنی بیماری است که ناشی از تعامل ژن با عوامل آسیب پذیر موجود در محیط بوده و فرد را مبتلا می کند.

از جمله علائمی که باعث ابتلا به این بیماری می‌شود می توان به موارد زیر اشاره نمود:

وراثت و ارث

طبق تحقیقاتی که انجام شده است این بیماری حدود ۸۰ درصد وراثتی است به صورتی که اگر یکی از افراد درجه اول خانواده به این اختلال مبتلا باشد ریسک ابتلای دیگر افراد نیز بالا است.

وجود عوامل محیطی

عوامل محیطی چون وجود عفونت های داخل رحمی، سوءتغذیه مادر و وجود تنش هایی در او پیش از تولد نوزاد و داشتن عفونت ویروسی مغزی در زمان کودکی از جمله عوامل محیطی هستند که باعث ابتلا به بیماری اسکیزوفرنی می‌شوند.

استفاده زیاد از مواد مخدر

استفاده از مواد مخدر و محرک باعث ایجاد تغییرات پایداری در دوپامین که انتقال دهنده عصبی است شده و باعث ابتلای شخص به اسکیزوفرنی میشود.

موادی چون حشیش، آمفتامین و کوکائین موادی هستند که ریسک ابتلا به این اختلال را افزایش می دهند.

درمان بیماری اسکیزوفرنی

اختلال اسکیزوفرنی از جمله اختلالات روانی است که قابلیت درمان دارد و با مراجعه به پزشک و کمک گرفتن از آن، علائم ناشی از آن تا حد زیادی برطرف می‌شود و امکان مدیریت زندگی برای فرد فراهم می گردد.

راهکار های درمانی این اختلال به قرار زیر هستند:

استفاده از دارو

از آنجا که اسکیزوفرنی بیماری است که بیشتر زمینه ارثی دارد ابتدا باید از طریق دارو علائم ناشی از آن را کنترل نمود و از عود دوباره آنها جلوگیری کرد. دارو ها باید توسط پزشک متخصص اعصاب و روان تجویز شود.

بستری در بیمارستان

زمانی که بیماری بسیار شدید باشد و در منزل با استفاده از دارو نتوان آن را کنترل نمود باید بیمار در بیمارستان بستری شود تا از لحاظ دارو های مصرفی و تنظیم دقیق آنها تحت کنترل کامل پزشکان و پرستاران باشد.

بیمارستان به خاطر اینکه مشکلات داخل منزل را ندارد محیط مناسب ترین برای این گونه بیمار ها است و فرد بیمار می تواند در محیطی آرام  از دوره حاد بیماری خود خارج گردیده و علائم را در خود کاهش دهد.

استفاده از درمان های ترمیم شناختی

نوعی درمان فردی و گروهی است که کارایی اجتماعی بیمار را افزایش می دهد.

استفاده از درمان شناختی رفتاری

با استفاده از این روش درمانی فشار روانی کمتر شده و کارایی بیمار بهبود می یابد و موجب شناخت بیمار نسبت به خلق و خو و باور هایی که دارد میشود.

با فرد مبتلا به بیماری اسکیزوفرنی باید چگونه رفتار کرد؟

خانواده فرد بیمار باید علائم هشدار دهنده عود بیماری را شناخته و نسبت به آنها آگاه باشند تا مانع از عود شدید بیماری شده و در زمان بحرانی شدن اوضاع بتوانند شرایط را کنترل کنند و از شدید شدن آن جلوگیری نمایند. علائم هشدار دهنده به علائم خفیفی می گویند که پیش از شدت یافتن بیماری ظاهر می‌شود زیرا در شرایط بحرانی بیمار عصبی و پرخاشگر میشود و هر لحظه ممکن است کار خطرناکی را انجام دهد.

برای پیشگیری از شعله ور شدن رفتار ها باید به طریق زیر عمل نمایید:

• تا حد امکان آرام باشید.
• هر گونه محرک صوتی را خاموش کنید مثل تلویزیون یا رادیو
• با فرد آرام و شمرده شمرده حرف بزنید و اصلا به او دستور ندهید.
• نشسته و بیمار را هم به نشستن و صحبت کرده دعوت کنید.
• فاصله را با بیمار حفظ نمایید و بالای سر یا در پشت سر وی قرار نگیرید.
• هر گونه اشیای تیز و قابل پرتاب را از دسترس بیمار دور کنید.
• باعث مسدود شدن مسیر حرکت بیمار یا مسیر خارج شدن او نشوید.
• با اعضای خانواده در مورد چگونگی رفتار در شرایط بحرانی صحبت کنید و به یک نتیجه واحد برسید.
• بیمار را تشویق به رفتن به بیمارستان کنید.
• در نظر داشته باشید که در این مواقع می خواهید چه کسی به شما کمک کند.
• اگر نتوانستید به هر روشی بیمار را کنترل کنید و شرایط خطرناکی ایجاد شده است با ۱۱۰ تماس بگیرید و تلفن پزشک معالج را در دست داشته باشید.